De wet vraagt u weinig. Uw contract moet de rest doen.

Beste lezer,

Wie werkt met buitenlandse onderaannemers, hoort van juristen vaak een geruststellend antwoord. Als opdrachtgever draagt u weinig rechtstreekse aansprakelijkheid. Dat klopt in grote lijnen.

Alleen beschermt dat u tegen precies één ding: een vonnis. Het beschermt u niet tegen uw naam in de krant, en het beschermt u sinds dit jaar ook een stuk minder tegen de rekening.

Er zijn in 2026 twee dingen veranderd die u zou moeten kennen. En er is één ding dat niet veranderd is en dat door de meeste organisaties nog altijd verkeerd begrepen wordt. Dat laatste eerst, want het is het belangrijkste.

De paradox van het A1-document

Het A1-document is in de meeste situaties geen verplicht document. U kan het niet zomaar eisen op grond van de wet.

Tegelijk is de A1 het enige officiële document dat aantoont dat iemand rechtsgeldig tewerkgesteld is binnen een andere lidstaat. Het bewijst dat de werknemer gekend is bij de onderneming die op het formulier staat, en dat die onderneming in de zendstaat aan haar socialezekerheidsverplichtingen voldoet. Er bestaat geen alternatief dat hetzelfde aantoont.

De juridische kracht is bovendien uitzonderlijk groot. Het Hof van Justitie heeft herhaaldelijk bevestigd dat een A1-attest bindend is voor de instellingen en de rechters van het gastland, en dat het die bindende waarde pas verliest bij een definitieve intrekking door het afleverende land. Een voorlopige intrekking volstaat niet. Enkel bij vastgestelde fraude, en enkel na een correct doorlopen dialoogprocedure, kan een nationale rechter het naast zich neerleggen.

U kan het dus meestal niet afdwingen, u kan het niet vervangen, en als u het hebt, is het bijna onaantastbaar. Dat is de paradox waar uw hele dossier op steunt.

Nog een detail dat vaak misloopt: een A1-aanvraag is geen A1-document. Bij werknemers met Europese nationaliteit van een onderneming binnen de Europese Economische Ruimte kan een aanvraag verdedigbaar zijn. Komt de werknemer van buiten de EER, vraag dan een effectief afgeleverde A1 want bij een niet rechtsgeldige detachering van een “derdelander” ontstaat een reëel risico op illegale tewerkstelling. En weet dat de wettelijke detacheringstermijn maximaal vierentwintig maanden bedraagt.

Onthoud ditZorg dat u het originele A1-document in handen hebt vóór u de factuur betaalt. Daarna hebt u geen drukmiddel meer.

Wat de wet niet oplegt, kan uw contract wel

Hier zit de oplossing, en ze is eenvoudiger dan de meeste organisaties denken.

U mag meer vragen dan de wet strikt verplicht. Maar dan moet het in de overeenkomst staan tussen u en uw aannemer. Niet in een bijlage bij een e-mail, niet in een veiligheidsinstructie, niet in een verwachting. In het contract.

Twee bepalingen leveren daarbij het meeste op.

Eén. Leg vast dat elke werknemer van de buitenlandse onderneming in het bezit moet zijn van een geldig A1-document, en dat u dat document ontvangt vóór betaling. Ontbreekt het, krijgt u enkel een aanvraag of een ontvangstbevestiging van aanvraag, dan legt u de inhoudingsplicht op.

Twee. Uw eigen wettelijke verplichting inzake inhoudingsplicht reikt tot uw eerste onderaannemer. Verder niet. Leg daarom contractueel vast dat de hoofdaannemer die verplichting op zijn beurt toepast op zijn onderaannemers. Doet u dat niet, dan stopt uw ketting bij de eerste schakel terwijl uw risico dat niet doet.

Beide zinnen kosten u niets. Ze moeten alleen geschreven zijn voor de samenwerking begint, en dat is precies het moment waarop niemand eraan denkt.

Twee wijzigingen in 2026 die uw rekening veranderen

Sinds 1 februari 2026 zijn de geldboetes in het sociaal strafrecht met een kwart gestegen.

De wet van 19 december 2025 tilde de opdeciemen van acht naar tien. Een inbreuk van niveau vier komt daarmee op 6.000 tot 70.000 euro strafrechtelijk, of 3.000 tot 35.000 euro administratief. Niveau drie op 2.000 tot 20.000 euro strafrechtelijk, of 1.000 tot 10.000 euro administratief. Bij verzwarende omstandigheden geldt voortaan een verplicht minimum van de helft van het maximum.

Belangrijk detail voor wie met detachering werkt: het niet indienen van een Limosa-melding is een inbreuk van niveau vier, en die boete wordt vermenigvuldigd met het aantal betrokken werknemers. Bij een ploeg van twintig loopt dat snel op. Niveau vier voorziet trouwens ook potentiële gevangenisstraffen van 6 maand tot 3 jaar.

Vanaf 1 mei 2026 komt de inhoudingsplicht ook op zelfstandige onderaannemers te liggen.

Voor werken in onroerende staat in de bouw- en schoonmaaksector geldt een nieuwe inhouding van 15 procent op het factuurbedrag exclusief btw, wanneer de zelfstandige achterstallige sociale bijdragen heeft van meer dan 2.647 euro. Die inhouding gaat naar het RSVZ. Wie ze niet toepast, riskeert een administratieve boete tot 15 procent van het factuurbedrag, met een maximum van 10.578,23 euro voor 2026.

Deze nieuwe regel geldt niet wanneer er al een inhoudingsplicht bestaat voor de RSZ en de FOD Financiën samen. En de totale inhouding, sociaal en fiscaal opgeteld, kan nooit meer bedragen dan 50 procent van het factuurbedrag.

Waarom dit teltZelfstandige onderaannemers vielen tot nu grotendeels buiten dit systeem. Precies daar zat de opening. Vanaf mei is die dicht, en de verantwoordelijkheid om te controleren ligt bij u.

De inhoudingsplicht is geen eenmalige controle

Dit is de meest voorkomende fout die ik in de praktijk zie.

Organisaties controleren de inhoudingsplicht bij het afsluiten van de overeenkomst, vinken dat af, en gaan over tot de orde van de dag. Dat moment is inderdaad belangrijk: heeft de aannemer op dat ogenblik socialezekerheidsschulden en sluit u toch af, dan kan u hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld voor die schulden.

Maar de RSZ roept die hoofdelijke aansprakelijkheid in principe niet in wanneer u bij élke betaling correct inhoudt. Dat betekent: bij elke schijf opnieuw de status opzoeken op www.checkinhoudingsplicht.be, en 35 procent inhouden en doorstorten wanneer er RSZ-schulden zijn. Voor fiscale schulden is dat, net zoals bij RSVZ-schulden, 15 procent.

Ook voor buitenlandse onderaannemers is controle van www.checkinhoudingsplicht.be aangewezen want ondertussen worden hierin ook voor gedetacheerden de PDOK-schulden inzake weerverletzegels opgenomen. Daarnaast moet u voor iedere gedetacheerde werknemer beschikken over een geldig A1-attest. Ontbreekt dit, dan geldt alsnog de inhoudingsplicht van 35 procent.

Er zit ook een gunstige kant aan. Zodra u de inhouding hebt uitgevoerd en de gelden zijn doorgestort, wordt de RSZ de gesprekspartner van uw aannemer. Niet u. De contractor moet dan zelf de nodige bewijzen aanleveren, bijvoorbeeld de ontbrekende A1-documenten.

De inhoudingsplicht is dus geen straf. Het is het instrument waarmee u in zekere zin uw aansprakelijkheid afkoopt en het probleem teruglegt waar het hoort.

De databank die u niet blind mag vertrouwen

Over Limosa moet ik iets zeggen dat u misschien niet verwacht van iemand die aan mijn kant van de tafel zit.

De Limosa-databank is “vervuild”. Dezelfde onderneming staat er dikwijls onder meerdere benamingen in. Ingewikkelde voor- en achternamen worden omgewisseld, enzovoort. Dat is geen verwijt aan wie ze beheert, het is een gevolg van meldingen die in een open applicatie uit tientallen landen, administraties en ondernemingen binnenkomen.

De gevolgtrekking is praktisch: koppel die databank niet aan een systeem dat autonoom beslist of iemand vandaag de site op mag. Dat is een beslissing die u niet aan vervuilde data wil uitbesteden.

Er is nog een reden om voorzichtig te zijn. Uw aansprakelijkheid als opdrachtgever gaat over het al dan niet aanwezig zijn van een Limosa-melding, niet over de gedetailleerde inhoud ervan. Voor de inhoud is de buitenlandse werkgever verantwoordelijk. Dat lijkt gunstig, tot u beseft dat u dus wel degelijk moet nagaan dát er een melding is, vóór het werk begint.

De hoofdelijke aansprakelijkheid zit telkens in de directe relatie. U bent verantwoordelijk voor de Limosa-meldingen van de hoofdaannemer met wie u werkt. Die hoofdaannemer is op zijn beurt verantwoordelijk voor die van zijn onderaannemers. Voor zelfstandigen is een Limosa-melding niet nodig, behalve in bepaalde risicosectoren.

Waarom dit nu zwaarder weegt dan vijf jaar geleden

Niet alleen de strengere regels maar ook het stijgende volume zorgt voor een grotere impact.

In het tweede kwartaal van 2024 telde de Belgische bouwsector 37.860 gedetacheerde arbeiders. Dat is ongeveer negentien procent van het personeelsbestand van de sector. De vijf belangrijkste herkomstlanden waren Roemenië, Portugal, Oekraïne, Nederland en Polen, elk tussen de 4.800 en 5.600 werknemers. Tegelijk stonden er volgens de sectorfederaties minstens 14.000 vacatures open.

Detachering is met andere woorden geen randverschijnsel meer maar de manier waarop een structureel tekort wordt opgevangen. Bijna één op vijf mensen op een Belgische werf werkt onder een buitenlands socialezekerheidsstelsel, met documenten in een taal en een format die uw eigen administratie niet dagelijks ziet.

Ketenbewaking via nauwgezette aanwezigheidsregistratie is voor Minister Rob Beenders een kernpunt in zijn Sociale Fraude beleid. Zo is hij momenteel, naar analogie met de schoonmaaksector, in de bouwsector volop bezig met de uitrol van Check-In-And-Out in plaats van de loutere Check-In. Op die manier zullen alle betrokkenen, elk voor hun eigen verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid, in real time een zicht hebben op wie in welke hoedanigheid op de werf aanwezig is. De steeds verder doorgedreven gedigitaliseerde aanwezigheidsregistratie is uitermate belangrijk voor de veiligheid en moet herhaling van recente drama’s en schandalen voorkomen.

De kernUw blootstelling groeit met het tekort op de arbeidsmarkt, de verschuiving naar meer detacheringen en de doorgedreven digitalisering binnen overheid en inspectiediensten. Dat is precies waarom een systeem dat vijf jaar geleden volstond, dat vandaag niet meer doet.

Zeven dingen die u deze maand kan doen

1. Neem één lopend contract met een buitenlandse aannemer erbij en zoek de bepaling over het A1-document. Staat ze er niet, dan weet u wat uw volgende contractmodel nodig heeft.

2. Leg vast dat het originele A1 uiterlijk vóór betaling in uw bezit is. Voor aanvang van de werken is minimaal de ontvangstbevestiging van de aanvraag aangewezen.

3. Voeg de bepaling toe dat de hoofdaannemer de inhoudingsplicht toepast op zijn eigen onderaannemers.

4. Controleer of uw betalingsproces de inhoudingsplicht bij élke schijf nakijkt, en niet alleen bij contractsluiting.

5. Ga na of uw organisatie al rekening houdt met de uitbreiding naar zelfstandigen vanaf 1 mei 2026. Voor veel bedrijven is dat een nieuwe categorie in een bestaand proces.

6. Verifieer dat er een Limosa-melding is vóór het werk begint. De inhoud is niet uw verantwoordelijkheid, de aanwezigheid wel. Ontbrekende Limosa-meldingen moeten in de Limosa-applicatie worden gerapporteerd.

7. Vraag uw binnen- en buitenlandse contractoren actief naar hun beleid inzake legale tewerkstelling. Niet noodzakelijk omdat de wet het eist, maar omdat het antwoord u iets vertelt.

Tot slot

Werk volgens het beginsel van de zorgvuldigheidsplicht. Binnen de Vlaamse regionale regelgeving Ketenaansprakelijkheid bij Illegale Tewerkstelling is dit zelfs een juridisch begrip. U kan dit ergens afvinken, maar het is ook op andere domeinen een gezonde basishouding: u kan aantonen dat u hebt nagegaan wat u redelijkerwijs kon nagaan.

Want in de rechtszaal wordt naar uw aansprakelijkheid gekeken. Daarbuiten wordt naar uw naam gekeken, en daar is de drempel een stuk lager.

Deze bijdrage bevat algemene informatie en geen individueel juridisch advies. Voor uw concrete situatie raadpleegt u best uw juridische dienst of de bevoegde instanties.

Eddy Van Herreweghe, Directeur Sociale Dumping en Fraudenetwerken, Rijksdienst voor Sociale Zekerheid

Momenteel gedetacheerd als Adviseur Sociale Fraudebestrijding bij Minister Rob Beenders

Contractor Strategists

Bronnen

“We raden Onyx One zonder twijfel aan! Heel wat van onze huiscontractoren werkten al met het systeem en dit heeft ons overtuigd. We zijn tevreden over het platform en over de samenwerking.”

Fons Huybrechts
Operationeel Preventie Adviseur – Bayer Agriculture bv

“Onyx One verbeterde aanzienlijk ons contractor management. Alle documenten en certificaten worden nu automatisch opgevolgd. Het is een gebruiksvriendelijk systeem en ze beschikken over een sterke servicedesk.”

Diana De Peuter
Finance and IT Manager – Monument Chemical bv

“We hebben via Onyx One een uitstekende veiligheidsopleiding (e-Learning) voor de contractors en de samenwerking verloopt vlot.”

Luc Dejonghe
HSSE Manager – Shell Catalysts & Technologies Belgium N.V.